İLKÖĞRETİM 6. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERS KİTABI İLE İLGİLİ DEĞERLENDİRME

  

Hüseyin Canerik

 

Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

 

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bölümü Yüksek Lisans Öğrencisi

            ÖZET

 

Bu çalışmayla, ilköğretim 6. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı ile ilgili olarak 2009 yılında Marmara Üniversitesinde düzenlenen 4. Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi’ne sunulan “İlköğretim Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının İçerik, Dil ve Anlatım Yönünden Değerlendirilmesi” adlı bildiride ele alınan bilimsel tutarsızlıklar, dil ve yazım yanlışları vb. konuların, kitabın 2010 yılı baskısında yer alıp almadığı, söz konusu yanlışların gözden geçirilip geçirilmediği sorularına yanıt aranması amaçlanmaktadır.  Çalışmanın sınırını 6. sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı (Kolukısa ve ark., 2008) oluşturmaktadır.

             GİRİŞ

 Bilimsel toplantılara sunulan bildirilerde ele alınan sorunların, ilgili kurumlarca dikkate alınması beklenir. Kurultaylarda irdelenen sorunların, kamuoyunun bilgilendirilmesinin yanı sıra sorumlu kuruluşlara veri sağlama ve çözüm yolları üretme vb. işlevleri olduğu düşünülmektedir.

 

2009 yılında Marmara Üniversitesi ile Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) Öğretmen Yetiştirme Genel Müdürlüğünün ortaklaşa düzenlediği 4. Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi’ne Sosyal Bilgiler ders kitapları ile ilgili olarak sunulan bir bildiride (Canerik, 2009) yer verilen dil ve anlatım bozuklukları ile bilimsel olmayan ifadelerin, kitabın (Kolukısa ve ark. 2008) 2010 yılı baskısında  (Kolukısa ve ark., 2010)  yer alıp almadığı konusunun, toplantının amaca ne ölçüde hizmet ettiği sorusuna ışık tutacağı düşünülmektedir.

 

Kolukısa ve arkadaşları (2008) tarafından hazırlanan İlköğretim Sosyal Bilgiler 6. sınıf Ders Kitabı ile ilgili inceleme 2009 yılında Marmara Üniversitesinde sunulmuş ve ilgili oturumda tartışılmıştır. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), söz konusu kitabı 2010 yılında yeniden yayımlayarak ücretsiz  dağıtmıştır.

 

Sosyal Bilgiler 6. sınıf Ders Kitabı ile ilgili olarak bildiride dikkat çekilen dil ve yazım yanlışları,  anlatım bozuklukları, bilimsel hatalardan kitabın 2010 yılı baskısında da yer alanlar özetlenerek aşağıda belirtilmiştir.

 Dil ve Yazım Yanlışları

 

6. sınıf ders kitabında (Kolukısa ve ark., 2008) belirlenen bazı dil ve yazım yanlışları (Yanlışlar yatık yazılmış, doğru ifadeler parantez içinde belirtilmiştir.) : Van valiliğinden (Van Valiliğinden) (s. 13),  sonucuda  (sonucu da) (s. 21), Bizde  (Biz de) (s. 23), Araştırınız? (Araştırınız.) (s. 32), deniz de  (denizde) (s. 34),  Fotoğraflarda (Fotoğraflardan) (s. 39), Çölde konakladıkları yerde hasır veya kıl çadır kuran Tuaregler, yemeklerini çalı ve kuru dal parçalarını yakarak Tuareglerin en önemli yemekleri ise un, su ve tuzu karıştırarak yaptıkları Taguella isimli ekmek. (Cümlede anlatım karışıklığı mevcut) (s. 39),  toplum  … Sürüyorlardı.  (toplum, … sürüyordu.) (s. 53), İlkçağın (İlk Çağın), Onlarda (Onlar da) (s. 54),  Ortaçağ’ın  (Orta Çağın)  (s. 65),  üstü ste  (üst üste) (s. 65),  Oda (O da) (s. 70),  getirdiği için (getireceği için) (s. 70),  gelecekti .Bunları  (gelecekti. Bunları) (s. 70),  Tarihte bilinen ilk düzenli ordulardan birisi Türk ordusudur. (İlk düzenli ordulardan birisi yerine ilk düzenli ordu ifadesi daha uygundur. Çünkü aynı anda birden çok ilk olmaz.) (s. 70), sitemde  (sistemde) (s. 70),  Emirlerine (Emirleri’ne) (s.71), Bu iki devletleri de yendim.  (Bu iki devleti de yendim.) (s. 84), özeliklerine (özelliklerine) (s. 96), araındadır (arasındadır) (s. 103), öğrenmenim. (öğretmenim.) (s. 134), inceclemeye (incelemeye) (s. 134),   dünya  (Dünya) (s. 143), Manga Carta  (Magna Carta) (s. 156), dürst  (dürüst) (s. 162).  [(Bildiride yer verilmeyen, ancak kitabın 2008 ve 2010 yılı baskılarında  yer alan yanlışlar: Kırım Türkesi (Kırım Türkçesi) (s. 132), 6 ya  (6’ya) (s. 134), 30 000 000 milyon  (30 milyon) (s. 134)].

 

Ceyhan ve Yiğit’e (2003, s.71) göre ders kitaplarında dil ve anlatım açısından önemli bir konu da bir örnekliktir.  Örneğin “veya” yerine “ya da” kullanılmışsa her yerde “ya da” kullanılmalıdır. 6. sınıf kitabında da (Kolukısa ve ark., 2008, s. 65)   bir örneklik kuralına uyulmamıştır.  Aynı sayfada İlk Çağ ve Orta Çağ kavramları hem ayrı hem de birleşik yazılmıştır. (Bildiride yer almayan ancak  kitabın 2008 ve 2009 baskılarında yinelenen tek örneklik kuralına aykırı bir ifade de ithalat  sözcüğüdür. Söz konusu sözcük,  120. sayfada dış alım, 121 ve 132. sayfalarda ise ithalat biçiminde kullanılmıştır.)

 Bilgi  Yanlışları

 

6. sınıf ders kitabında saptanan bilgi yanlışlarından biri Anayasa ile ilgilidir: “T.C. Anayasası 70. madde: Kişi dokunulmazlığı, vicdan, düşünme, söz, yayım, yolculuk, çalışma, mülk edinme, malını ve hakkını kullanma, toplanma, dernek kurma, ortaklık kurma hakları ve hürriyetleri Türklerin tabii haklarındandır.” (Kolukısa ve ark., 2008, s.150).  1982 Anayasası’nın 70. maddesinde farklı bir ifade söz konusudur: “Her Türk kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez.” Aynı kitapta Anayasa ile ilgili başka bir yanlışa daha yer verilmiştir: “T.C. Anayasası 75. madde: Hiçbir kimse felsefi inancından, din ve mezhebinden dolayı kınanamaz. Güvenliğe ve edep törelerine ve kanunlar hükümlerine aykırı bulunmamak üzere her türlü din törenleri serbesttir.”   (s.151).  1982 tarihli T.C. Anayasası’nda böyle bir madde de bulunmamaktadır. Yürürlükteki 1982 Anayasası’nın 75. maddesi, TBMM’nin oluşumuyla ilgilidir: “Türkiye Büyük Millet Meclisi genel oyla seçilen beş yüz elli milletvekilinden oluşur.”  Anayasa ile ilgili başka bir yanlış : “T.C. Anayasası Madde 68: Her Türk hür doğar, hür yaşar. Hürriyet, başkasına zarar vermeyecek her şeyi yapabilmektir. Tabii haklardan olan hürriyetin herkes için sınırı, başkalarının hürriyetinin sınırıdır. Bu sınırı ancak kanun çizer.”  (s. 153). 1982 Anayasası’nın 68. maddesi siyasi parti kurma, usulüne göre partilere girme ve partilerden ayrılma hakkı ile ilgili hükümleri içermektedir. Yanlışlık, 1982  Anayasası yerine 1924 Anayasası’nın ilgili maddelerinin yazılmasından kaynaklanmaktadır. Kitapta Anayasa’nın 134. maddesi şu şekilde yer almaktadır:  “Atatürkçü düşünceyi, Atatürk ilke ve inkılaplarını, Türk kültürünü, Türk tarihini ve Türk dilini bilimsel yoldan araştırmak, tanıtmak ve yaymak amacıyla Atatürk'ün manevi himayelerinde, cumhurbaşkanının gözetim ve desteğinde, Başbakanlığa bağlı; Atatürk Araştırma Merkezi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu ve Atatürk Kültür Merkezinden oluşan, kamu tüzelkişiliğine sahip Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu kurulur.”  (s. 27).  Anayasa’nın ilgili maddesindeki “yayınlar yapmak” ifadesi kitapta yer almamaktadır.  134. maddede yapılan bu ‘değişiklik’,  öğrencilerin, Anayasa konusunda yanlış bilgilenmesine neden olabilecek niteliktedir.  Bu yanlışlığın, Türk Tarih Kurumunun (TTK) web sayfasından kaynaklandığı düşünülmektedir.  Çünkü kitapta yer alan TTK ile ilgili bilgilerin tamamına yakını TTK sayfasından (http://www.ttk.org.tr) alınmıştır. TTK’nin ilgili sayfasında da Anayasa’nın 134. maddesindeki “yayınlar yapmak” ifadesi bulunmamaktadır.

 

6. sınıfa geçen bir öğrenciyle ilgili kurguda rastlanan bilgi yanlışı: “Çünkü ilköğretimde tüm derslerimize aynı öğretmen gelirken şimdi her derse farklı bir öğretmen gelecek.” (Kolukısa ve ark., 2008, s. 12).   Bu ifadede iki bilgi yanlışı bir arada yer almaktadır.  6. sınıfın ilköğretimden sonraki bir öğretim basamağı olarak tanıtılması, birinci yanlıştır. Çünkü ilköğretim, 1-8. sınıfları kapsayan temel eğitim basamağıdır.   İlköğretimin birinci kademesinde tüm derslere aynı öğretmenin girdiği savı da ikinci yanlıştır. Bilindiği gibi ilköğretim 4. ve 5. sınıflarda Yabancı  Dil, Beden Eğitimi, Müzik, Görsel Sanatlar, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ile Trafik ve İlk Yardım dersleri alan öğretmenleri tarafından okutulmaktadır.

 

             6. sınıf Sosyal Bilgiler kitabında  (Kolukısa ve ark., 2008, s. 23) dilekçeyle ilgili bir yanlış bulunmaktadır. Hazır bir dilekçe örneğinin düzenlenmeden kullanılması, yazım ve biçim yanlışlarına neden olmuştur.  Örneğin dilekçede, ad ve soyadın üstüne atılması gereken imza altına atılmıştır. 

 

6. sınıf ders kitabında (Kolukısa ve ark., 2008, s. 41)  Endonezya’nın yüzölçümünün 1 923 000 km² olduğu belirtilmektedir.  Endonezya’nın yüzölçümü ile ilgili bilgiler kaynaklara göre değişmektedir:  1 919 440 km² (http://tr.wikipedia.org)1 919 440 km²  (http://www.ulkeler.net), 1 919 270 km²  (Gelişim  Hachette Alfabetik Genel Kültür Ansiklopedisi,  s. 1153),  1 492 000 km²  (Meydan Larousse Büyük Lügat ve Ansiklopedi,  s. 488),  1 919 443 km² (Ana Britannica,   s. 178), 1 913 317 km² (Dıctıonnaıre Larousse Ansiklopedik Sözlük,  s. 768),  1 904 000 km²  (Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedi,  s. 3695),  1 919 443 km² (Temel Brıtannıca Temel Eğitim ve Kültür Ansiklopedisi,  s. 149),  1 919 443 km² (Alfabetik Okul Ansiklopedisi, s. 1448), 1 919 270 km² (Grand Master Genel Kültür Ansiklopedisi, 301), 1 919 317 km² (Axis 2000 Büyük Ansiklopedi, Cilt: 4, s. 240).  Bu durumda, kitapta, sözü edilen istatistiki bilginin kaynağının belirtilmesi gerekirdi.

  

0
0
0
s2sdefault

ERMENİLERİN İŞLEDİKLERİ KATLİAMLAR SOSYAL BİLGİLER KİTABINDAN ÇIKARILDI

 

             Millî Eğitim Bakanlığı  (MEB) tarafından 4 Mayıs 2004 tarihinde Başkent Öğretmenevinde gerçekleştirilen İlköğretim Program Geliştirme toplantısının resmî davetlilerinden biri de  Soros’un Açık Toplum Enstitüsü’dür. Söz konusu toplantıya, Soros’u temsilen, Eğitim Reformu Girişimi’nden Neyyir Kalaycıoğlu katılmıştır (Canerik, 2005: 39). İlköğretim programları, emperyalizmin finanse etiği ‘sivil’  örgütlerin baskıları sonucunda yenilendi. Türk eğitim sistemini millî içeriğinden arındırma süreci kesintisiz sürmektedir. Bu süreç, ders kitapları ve eğitim programlarındaki tasfiyeyle, âdeta millî bir travmaya dönüşmüştür. Bu yazıda,  farklı tarihlerde yayımlanan Sosyal  Bilgiler  ders kitaplarında Ermeni sorununun nasıl işlendiği ele alınmaktadır. 

 

            Ermeni sorunu, 2005 Sosyal Bilgiler programından önce 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer almıştır. Program değişikliğiyle birlikte, sözü edilen konu 4. sınıf Sosyal Bilgiler kitabına konulmuştur. 5. sınıf öğrencilerinin zihinsel gelişimlerine paralel olarak daha rahat kavranabilecek bir konu,  4. sınıf kitabına hangi gerekçeyle alınmıştır?

 

            Ermeni sorunu eski kitaplarda bir sayfa (Şenünver vd., 2004: 40, 41; Yamanlar vd., 2003: 39, 40), yeni kitapta ise bir fotoğraf karesi kadar yer tutmuştur (Tekerek vd., 2006: 55). Yeni kitapta, Ermeni sorunuyla ilgili konuda 77 sözcük  (s. 55),  eski kitapta ise 289 sözcük kullanılmıştır (Şenünver vd. 2004: 72,73). 

     

0
0
0
s2sdefault

 

Bu yazının amacı,  eğitim-okul yöneticilerinin mesleğe yabancılaşma   nedenlerini irdeleyerek, çözüm önerisi sunmaktır. Eğitim yöneticilerini eğitime yabancılaştıran etkenler...  Okul-eğitim  yöneticiliği yaşam boyu sürdürülebilecek bir meslek mi? MEB,  eğitim dışı kuvvetlerin  müdahale alanı olmaktan çıkarılabilir mi? Yönetici atamalarında, sınav koşuluna ek olarak,  hangi ölçütlere gereksinim duyulmaktadır? Eğitimde kalite ile eğitim yöneticilerinin niteliği arasında nasıl bir ilişki kurulabilir?  

 Anahtar Sözcükler: Eğitim Yöneticiliği,  Mesleki  Yabancılaşma, Liyakat

 Öğretmen tokatlayan okul müdürleri… Okul müdürlerini azarlayan valiler ve  milli eğitim müdürleri… Denetimi  polisiye  eyleme dönüştüren  ilköğretim müfettişleri… Özellikle köylerde görev yapan  öğretmenlere yönelik milli eğitim  ‘operasyon’ları…

Daha düne  kadar  aynı okulda görev  yaptığı  en yakın  arkadaşını  bile  ‘terfi’den kısa bir süre sonra ‘tanımayan’ yöneticiler…  Okullarında görev  yapan  öğretmenlerle ‘muhatap’ olmayan  müdürler…

Bir zamanlar  sınıfta  ders anlatan  ve    meslektaşlarıyla   dayanışma içinde olan  öğretmeni,  yönetici olduktan  sonra   değiştiren sihirli güç nedir?  Hangi etkenler,  eğitim  yöneticisini,   bir zamanlar  yakındığı uygulamaların öznesi  haline   getirmektedir?

Eğitim-Okul Yöneticiliği

Eğitim sistemi  ve eğitim yönetimi  kavramları, eğitimin bütünü ile ilgilidir. Eğitim yönetimi, sistemi bütün olarak çözümleme ve birleştirmeyi  amaçlar. Eğitim sistemi okulu da kapsayan  bir üst sistem konumundadır. Okul, eğitim sistemi içindeki  alt sistemlerden  en kritik ve etkili olandır (Bursalıoğlu, Ziya. Eğitim Yönetiminde Teori ve Uygulama. Pegem Yayın, No:1, Ankara:1991). Genel  kullanımıyla  eğitim yönetimi kavramının  içeriğinde, halk eğitim müdürlükleri, ders araçları merkezi, ilçe milli eğitim müdürlükleri vb. okulun dışındaki  başka eğitim kurumlarının  yönetimi de algılanmaktadır (Açıkalın, Aytaç. Toplumsal Kurumsal  ve Teknik Yönleriyle Okul Yöneticiliği. Pegem Yayın, No:10,  Ankara:1995).

0
0
0
s2sdefault