Hüseyin Canerik

Şermin Çarkacı, çocuk edebiyatının genç isimlerinden. 1982 yılında Berlin’de doğan yazarın 2017 yılında yayımlanan Dedemin Bakkalı/Çırak adlı çocuk kitabında, 2006 yılında idam edilen Irak Cumhurbaşkanı ve  Arap Sosyalist Baas Partisi lideri Saddam Hüseyin’e yönelik hakaret içeren ifadelere yer veriliyor.

Kitaptaki bazı bölümler şu şekilde özetlenebilir:

“Sana Saddam’dan bahsetmiş miydim? Saddam bir sokak köpeği. Ama aşırı akıllı bir köpek. Koluma dayımın bozuk saatini taktım ve ona pati vermeyi öğrettim. Yanından geçerken ‘Saddam saat kaç?’ diyorsun, patisini kaldırıp saate bakıyor ve havlıyor.” (s. 36)

“Saddam’ı bakkalı hırsızdan arsızdan korur diye bakkalda çalıştırıyorum. Karşılığında da kurabiye veriyorum. Bir tane tereyağlı kurabiyeye tüm gün bekçilik yapıyor.” (s. 39)

“Sonra da Saddam gelip 45 saniye boyunca kesintisiz şarıl şarıl işedi. Saddam’ın ağzından savunmasını yaz.” (s. 43)

“Neden işedin Saddam?”

Karabaş, Çomar, Kaplan, Duman, Gümüş, Türkiye’de yaygın olarak kullanılan köpek adlarından bazıları. Bu isimler genellikle kırsal bölgelerde sürüleri koruyan köpeklere verilir ve “klasik köpek adları” olarak tanımlanabilir.

Günümüzde yalnızlık duygusunun toplumu bunalıma sürüklediği koşullarda, evlerde beslenen “minyatür” köpeklerin sayısı giderek artıyor.  İnsanla özdeşleştirilen, çoğu kedilerle aynı boy ve kiloda olan bu sevimli hayvanlara verilen isimler, sahiplerinin eğitim düzeyi, dünya görüşü ve beklentilerine göre farklılık göstermektedir. İnsanların birbirine yabancılaştığı bir ortamda, hayvanlarla kurulan dostluk bağları giderek daha belirgin hâle geliyor.

Köpek kavramının bir hakaret veya aşağılama aracı olarak kullanılması, kişinin karakterini ortaya koyar. Bu sevimli hayvanlara, temel insan haklarına aykırı biçimde idam edilen Saddam Hüseyin’in adının verilmesi, yazarın birikimini anlamak açısından öğretici bir örnektir.

Şermin Çarkacı’nın bu tür ifadeleri, adı çocuk istismarına karışmış liderlere yöneltip yöneltmeyeceği tartışmaya açıktır. Ortalama insan kalitesinin altında kalan maganda liderlerin önünde eğilirken, mazlum milletleri aşağılamak Türk yazarından beklenmeyecek bir davranıştır.

Çarkacı’nın çocuklara yönelik bir kitapta köpeğe verdiği isim Türkçe değildir. Arapça kökenli “Saddam” sözcüğü “çarpan, vuran” anlamına gelir. Bu adı, 45 saniye boyunca işeyen bir köpeğe uygun görmek, kültürel bir yabancılaşma örneği olarak değerlendirilebilir.

Mazlumların acılarına yabancılaşan, dünyayı cehenneme çeviren zorba liderlerin önünde hazır ol duruşu sergileyen bir yaklaşım, edebiyatın insani duyarlılık görevini yerine getirmediğini göstermektedir.

Bayan Çarkacı, mazlumların çığlığını duyuyor musun?

(Körfez, 15 Şubat 2026)

Şermin Çarkacı, Dedemin Bakkalı/Çırak, Taze Kitap Yayınları, İstanbul, 2017.