Hüseyin Canerik

Prof. Dr. Esma Buluş Kırıkkaya’nın Aşkirek adlı eseri, Ocak 2026’da Fam Yayınları tarafından yayımlandı. Eser, sözlü tarih ile arşiv araştırmasını bir araya getiren nitelikli bir çalışmanın ürünü. Yazar, Pülümür Aşkirek (Kocatepe)  köyünün sürgün sonrası yaşantılarını, köye dönüş sürecini ve köy yaşamının yeniden inşa edilişini 1980’li yıllara kadar uzanan bir zaman dilimi içinde ele alıyor.

Eserde sürgün sonrası köye dönmeyenler, yurtdışına çalışmaya gidenler, köyde dayanışma biçimleri, kutsal mekânlar, yöresel ürünler ve yemekler gibi başlıklar altında Aşkirek’in sosyal ve kültürel dokusu ayrıntılı biçimde işleniyor. Çalışma hem akademik hem de yerel tarih meraklıları için önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.

Bölgeyle ilgili hemen her konuda konuşanların birçoğunun kitabı görmezlikten geldiği görülüyor. Edebî ve akademik niteliği tartışmaya açık eserleri âdeta pazarlayan yerel yönetimler, siyasiler ve kitle örgütlerinin   Aşkirek’e mesafeli durmaları, aydınlatılmaya muhtaç. Bunlara, kitap hakkında kalem oynatmayan Dersim aydınlarını da ekleyebiliriz. Bu tavrın, çeşitli siyasal oluşumlarla herhangi bir bağı olmayan aydınlara yönelik olduğu öngörülebilir:

 “ Benim denetimim altına girmeyeni yok sayarım!”

Prof. Dr. Esma Buluş Kırıkkaya, namuslu aydın geleneğini yaşatan değerli bilim insanlarımızdan biridir. Kişisel hesaplar için kimsenin denetim altına alamadığı ve asla alamayacağı aydınlarımızdandır. Başı dik akademisyenimizin kaleme aldığı Aşkirek,  sadece Pülümür’ün değil, Türkiye’nin kültür dağarcığına sunulmuş değerli bir kaynaktır.

PROF. DR. ESMA BULUŞ KIRIKKAYA*

Öğrencileri bilir, Prof. Dr. Esma Buluş Kırıkkaya’nın ilk ders konusu yürektir. Öğretmen adayı öğrencilerine kalbini gösterir, öğretmenlik burada başlar, der.
O, mesleğe yüreğini koymuş bir gönül insanıdır.
Derse zamanında girer. Öğrencileri, öğretmenlerinden sonra dersliğin kapısını çalmaz.
Sivas’a, baba ocağına ‘kaçan’ öğrencisini okula kazanmaya çalışırken dilinden inci taneleri gibi dökülen sözcüklere dikkat ediyorum. Türkçeyi tozlu sözlüklerden çıkarıyor, akıl ve yürekle buluşturuyor. Bu etkili konuşmayı, okulu ‘asan’ öğrencinin annesinden başka kimse yapamaz! Bir öğrencisinin bile ‘heba’ olmasına gönlü razı olmaz.
Yetenek ve birikimlerini nitelikli öğretmen yetiştirmek için değerlendiren eğitimcilerimizden. O, akademi dünyasındaki aşınma ve yozlaşmaya, namuslu akademisyen geleneğinin yanıtıdır.
Hormonsuz-katkısız başarıların mimarıdır. Erzincan Lisesinin ağırbaşlı ve mütevazı öğrencisinin akademik başarısı, yoksul köylülerin gurur kaynağıdır. Üretkenliğini ve yaratıcılığını, ülkesine duyduğu sevgiye borçludur. Buluş ailesi, kravatlı mütegallibenin mülksüzleştirdiği köylülerdendir. Esma, Türkiye’nin vicdanlı ve yüreği temiz kasketlilerinin akademideki sesi soluğudur. Çalışarak, üreterek ayakta kalmayı başaran Buluş ailesinin akademiye armağanıdır.
Esma, derdine yanmayan, ama ülkesinin en küçük sorununu dert edinen hilesiz hurdasız bir yürektir.
O, mütevazı kişiliğiyle yürekleri fetheden, bilime adanmış bir ömürdür. En karmaşık konuları yalın bir dille anlatma becerisi, hayranlık uyandıran türdendir. Prof. Dr. Esma Buluş Kırıkkaya, Kuantum mekaniğini, Fizik dersiyle hiç tanışmamış birine anlatabilme sanatıdır.
Kocaeli Üniversitesinin çalışkan, üretken ve disiplinli akademisyenlerinden Prof. Dr. Esma Buluş Kırıkkaya, namuslu insanların yüreğini ferahlatan ilkyaz esintisidir.

(Körfez, 27 Ekim 2026)

*KAYNAK: