Hüseyin Canerik

Erzincan Değirmenköy’e adını veren değirmenlerden geriye sadece anılar kaldı. Köylüye hizmet sunan dört su değirmeninin bilinen ilk sahibi İhsan Köse’ydi (İhsan Dayı). Ne zaman faaliyete geçirildiği kesin olarak bilinmeyen değirmenin çarkı 1978’de durmuş; değirmenci, köyüne ve emek verdiği yapısına veda etmişti.

Köse Dayı’nın değirmen çarkını çeviren suya kapılan bir çocuğun, metal çarka çarpmadan sağ kurtulması, 1970’li yıllarda gerçekleşen mucizelerden biri olarak belleklere kazınmıştı.

Değirmenci İhsan’ın su değirmeninin mülkiyeti Mehmet Selçuk’un ardından Kadri Sarıkaya’ya, son olarak da Sarıkaya’nın bir yakınına geçti. Ancak el değiştiren değirmenin çarkı bir türlü dönmedi. Kapısına kilit vurulan yapı ve eklentileri, zamanla köy çocuklarının eğlence alanına dönüştü. Değirmenköy İlkokulunda okuyan çocukların birçoğu için değirmen kanalı ve borusu vazgeçilmez bir oyun alanıydı. Değirmenköylü Nilüfer, Nurettin ve Ümit, bu “çocuk parkı”nın müdavimlerinden sadece birkaçıydı.  

Çarkı duran değirmen, zaman zaman farklı amaçlara da hizmet etti. Bunlardan en ilgi çekici olanı, muhtarlığa aday olan Hasan Can’ın burayı seçim karargâhı olarak kullanmasıydı.

Yaklaşık elli yıl önce kaderine terk edilen yapı, sonunda teknolojiye ve zamana yenik düştü. Köyde üretilen buğdayın öğütüldüğü emektar değirmen, bakımsızlıktan dolayı bugün yıkılmış durumda. Bir zamanlar çarkını çeviren suyun aktığı kanalı ot bürümüş; su kanalından nöbeti devralan boruda biriken çöpler ise çevreye duyarsız kişilerin parmak izlerini ele veriyor. Buna karşın beyaz boyası dökülmüş boru, hâlâ yıllara kafa tutmaya çalışıyor.

Yıkıntılar arasında göze çarpan bir ilkokul sırasının üzerinde üst üste konulmuş iki torba dikkat çekiyor: Akhisar Çimento... Buraya kim ya da kimler tarafından, ne zaman ve niçin konulduğu belirsiz. Yıkıntılara karışan öğrenci sıralarından, köyün canlı eğitim yaşamının anılarda kaldığı anlaşılıyor.  

Salkım söğüt ve ceviz ağacının kanat gerdiği eski yapının dış duvarına asılı “satılık” tabelası, bir zamanların mutluluk kaynağı değirmenin hazin sonunu duyuruyor.  Kiremitle kaplı çatısı çökmüş bu yapının yeniden köye kazandırılmasını beklemek, tarihsel varlıkları korumanın iyice zorlaştığı günümüz koşullarında fazla mı iyimserlik olur, bilinmez.

Son demlerini yaşayan bu yapıya emek verenleri saygıyla anarak köye veda ediyoruz.

(Erzincan Değirmenköy 9 Ağustos 2026)

*Çalışmaya katkı sunan Sayın Hüseyin Doğan’a, Sayın Hüseyin Güler’e, Sayın Kadri Sarıkaya’ya, Sayın Nilüfer Sağlam’a ve Sayın Nurettin Sağlam’a candan teşekkür ederim.